محمد مهدى فقيه بحر العلوم

133

مزارات فرزندان بلا فصل ائمه ( ع ) در عراق ( فارسى )

كاظم ( ع ) به نام‌هاى ابراهيم و اسماعيل ، منسوب بود و در زيارتنامه اى كه در آنجا وجود داشت ، از اين دو فرزند ، به صاحبان اين زيارتگاه ، ياد شده بود . با اين حال علما و نويسندگان درباره نام اين دو فرزند اختلاف نظر شديدى داشته اند و در منابع موجود ، در اين باره هيچ اجماعى وجود نداشته است . سيد مهدى قزوينى گفته است كه نام اين دو فرزند ، مشخص نيست . سپس ادامه داده است كه به قولى ، يكى از اين دو ، عباس بن موسى ( ع ) بوده كه در كتاب‌هاى رجالى و روايى مذمت شده است . « 1 » مامقانى نيز در رجال خود نوشته است : « به عقيده عامه مردم ، احمد بن موسى ( ع ) ، كنار پدرش در صحن آستان كاظمين ، مدفون است . اما سند و مدركى بر اين قول وجود ندارد » . « 2 » محمود شكرى آلوسى نيز نام اين دو فرزند امام ( ع ) را ابراهيم و جعفر ، ذكر كرده است . « 3 » همچنين سيدجعفر بحرالعلوم پس از اشاره به اينكه در زيارتنامه اين زيارتگاه ، نام دفن شدگان در آن ، ابراهيم و اسماعيل ، فرزندان امام موسى كاظم ( ع ) ذكر شده است ، مىنويسد : شايد قبرى كه به اسماعيل شناخته مىشود ، قبر عباس بن موسى ( ع ) باشد كه برادرش امام رضا ( ع ) ، او را نكوهش كرده بود و مؤيد اين قول ، آن است كه بر زبان‌ها شايع است كه جد من ، سيد بحرالعلوم ، زمانى كه از حرم كاظمين خارج شد ، به زيارت اين زيارتگاه نرفت و با اينكه به او يادآورى كردند ، توجهى نكرد . « 4 »

--> ( 1 ) . تاريخ المشهد الكاظمى ، ص 207 ( به نقل از فلك النجاة ) . ( 2 ) . تنقيح المقال ، ج 8 ، ص 166 . ( 3 ) . تاريخ المشهد الكاظمى ، ص 208 ( به نقل از تاريخ مساجد بغداد ، ص 116 ) . ( 4 ) . تحفة العالم فى شرح خطبة المعالم ، سيد جعفر بحرالعلوم ، ج 2 ، ص 63 . « ولعل الذى يعرف بإسماعيل هو العباس بن موسى وقد عرفت ذمّه من اخيه الرضا ( ع ) بما لا مزيد عليه ويؤيده ما هو شائع على الالسنة من أن جدى بحرالعلوم - طاب ثراه - لما خرج من الحرم الكاظمى اعرض عن زيارة المشهد المزبور فقيل له فى ذلك ؛ فلم يلتفت » .